24 Ekim 2026 · Weerweetjes

UV-index in België: wat de waarde betekent en hoe je je huid beschermt

Nederlanders en Belgen kijken bij zonnig weer naar de temperatuur, niet naar de UV-index. Dat is een misverstand met gevolgen: op een dag van 22 °C in mei kan de UV-straling even sterk zijn als op een dag van 30 °C in juli, en op een bewolkte junidag kun je evengoed verbranden als in volle zon.

De UV-index bestaat precies om dat soort verwarring weg te nemen. Het is één getal dat zegt hoe sterk de schadelijke ultraviolette straling op een bepaald moment is, ongeacht de temperatuur. In België komt de waarde zelden boven 7 — laag vergeleken met Spanje of Griekenland, maar hoog genoeg om op een middag in juni de huid van een kind in twintig minuten te verbranden.

In dit artikel leggen we uit wat de index meet, hoe de schaal van het KMI werkt, welke factoren de waarde beïnvloeden en welke bescherming in de praktijk werkt.

Wat de UV-index meet

De UV-index is een gestandaardiseerde maat voor de intensiteit van ultraviolette straling van de zon die het aardoppervlak bereikt. Hij werd ontwikkeld door de Wereldgezondheidsorganisatie, de Wereld Meteorologische Organisatie, het VN-milieuprogramma en de International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection, en wordt wereldwijd op dezelfde manier berekend.

De index weegt de straling naar schadelijk effect op de huid: UV-B veroorzaakt verbranding en beschadigt DNA, UV-A dringt dieper door en draagt bij aan veroudering en huidkanker. De waarde wordt uitgedrukt in een getal dat oploopt van 1 tot 11 en hoger.

Belangrijk: de index zegt niets over de temperatuur en niets over hoe lang je in de zon kunt blijven. Hij zegt alleen hoe sterk de straling is. Hoe lang je veilig bent, hangt af van je huidtype, je kleding en of je je insmeert.

De schaal van het KMI

Het KMI publiceert een tabel met vijf klassen:

• 1 tot 2: laag. Weinig risico voor de gemiddelde persoon. Bij langdurig verblijf buiten is bescherming toch aan te raden.
• 3 tot 5: matig. Bescherming nodig rond de middag: schaduw, kleding, zonnebrandcrème.
• 6 tot 7: hoog. Onbeschermde huid kan binnen een half uur verbranden. Bescherming is noodzakelijk.
• 8 tot 10: zeer hoog. Verbranding mogelijk binnen vijftien tot twintig minuten. Vermijd de zon tussen 12 en 16 uur.
• 11 en hoger: extreem hoog. Onbeschermde huid verbrandt binnen enkele minuten. Blijf binnen of zoek schaduw.

Er bestaat nog een tweede tabel van het KMI met licht afwijkende grenzen. Kies één tabel, vermeld de bron en meng ze niet door elkaar — anders krijg je tegenstrijdige adviezen bij dezelfde waarde.

Hoe hoog wordt het in België?

Het KMI stelt het duidelijk: in België bedraagt de UV-index zelden meer dan 7. Dat is een gevolg van onze breedtegraad: de zon staat hier nooit zo hoog als rond de Middellandse Zee.

De hoogste waarden vallen tussen mei en augustus, rond het middaguur — tussen ongeveer 12 en 16 uur in de zomertijd. In juni, rond de zomerzonnewende, staat de zon het hoogst van het jaar. Een heldere junidag haalt vaker 7 dan een dag in augustus, ook al voelt augustus warmer aan.

Let op het verschil tussen “hoog” en “heet”. Een dag met 20 °C in mei en een strakblauwe hemel kan een UV-index van 6 halen, terwijl een druilerige dag in juli op 2 blijft steken. Wie alleen naar de temperatuur kijkt, onderschat de straling in het voorjaar structureel.

Wat de UV-index beïnvloedt

Vijf factoren verklaren de meeste verschillen.

De zonnehoogte. Hoe hoger de zon, hoe korter de weg door de atmosfeer en hoe meer straling de grond bereikt. Daarom is de index rond de middag het hoogst en in de vroege ochtend het laagst.

De ozonlaag. Ozon absorbeert een groot deel van de UV-B. Een dunne ozonlaag, bijvoorbeeld boven een koufront of in het voorjaar, laat meer straling door.

Bewolking. Dit is de grootste misvatting. Dunne of verspreide bewolking houdt maar een deel van de straling tegen: bij lichte bewolking kan nog altijd tachtig procent van de UV-straling doorkomen. Alleen bij dikke, donkere bewolking daalt de index echt.

Reflectie. Water, zand, sneeuw en beton kaatsen straling terug. Boven sneeuw kan de UV-belasting met tientallen procenten stijgen; ook op het strand en op een terras met lichte tegels krijg je extra straling via reflectie.

Hoogte. Per duizend meter hoogte neemt de UV-straling met ongeveer tien procent toe. In de Hoge Venen is de index dus iets hoger dan aan de kust, bij dezelfde zonnehoogte.

Bescherming die werkt

De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert een combinatie van maatregelen, niet één enkele.

1. Beperk de blootstelling tussen 12 en 16 uur. Dat is de periode waarin de index het hoogst is.
2. Zoek schaduw. Een boom, een afdak of een parasol blokkeert een groot deel van de directe straling, maar niet de weerkaatste.
3. Draag kleding. Een T-shirt met lange mouwen en een hoed met brede rand beschermen meer dan welke crème ook.
4. Gebruik zonnebrandcrème met factor 30 of hoger, en smeer voldoende. Voor een volwassene is dat ongeveer twee eetlepels voor het hele lichaam.
5. Smeer opnieuw, elke twee uur en na zwemmen of zweten.
6. Bescherm je ogen met een zonnebril die honderd procent UV filtert.
7. Vergeet de schaduwzijde niet: UV komt ook via weerkaatsing op je kin, oren en nek.

Let op bij crème: de factor zegt iets over de duur, niet over de totale bescherming. Een factor 50 betekent niet dat je de hele dag veilig bent; hij verlengt de tijd tot verbranding, maar de schade stapelt zich op.

Kinderen en huisdieren

Kinderhuid is dunner en gevoeliger. Verbrandingen op jonge leeftijd verhogen het risico op huidkanker later aanzienlijk. Voor kinderen onder de drie jaar adviseren kinderartsen om directe zon volledig te vermijden en de voorkeur te geven aan schaduw en kleding.

Huisdieren kunnen ook verbranden, vooral honden met een korte, lichte vacht en een roze neus. Let op de oren, de neus en de buik bij honden die op hun rug liggen.

En vitamine D?

Vitamine D wordt in de huid aangemaakt onder invloed van UV-B. Dat is de reden waarom sommige mensen bewust niet insmeren. Toch is het niet nodig om te verbranden: een korte blootstelling van handen en gezicht, enkele keren per week, volstaat voor de meeste mensen. In de winter is de zonnehoogte in België te laag om voldoende vitamine D aan te maken, ongeacht hoe lang je buiten bent.

Hoe het KMI de index voorspelt

Het KMI publiceert de verwachte maximale UV-index bij onbewolkte hemel, voor tien dagen in Ukkel en met kaarten voor heel België. De voorspellingen gebeuren in samenwerking met het Deens Meteorologisch Instituut, in het kader van een Europees satellietprogramma.

De metingen gebeuren in Ukkel sinds 1990 met een Brewer-spectrofotometer, een instrument dat het volledige UV-spectrum meet. Op basis daarvan publiceert het KMI ook jaaroverzichten.

Belangrijk om te weten: het KMI heeft geen kleurcode voor UV, zoals bij wind of regen. De officiële waarschuwingstypes zijn wind, regen, onweer, gladheid, mist, stormtij, koude en hitte. UV valt daar niet onder, ook al is de impact op de gezondheid groot.

Veelgestelde vragen

Kan ik verbranden bij bewolkt weer?

Ja. Dunne bewolking houdt maar een deel van de UV-straling tegen. Op een licht bewolkte dag kan tot tachtig procent van de straling doorkomen.

Is de UV-index in de bergen hoger?

Ja. Per duizend meter hoogte stijgt de straling met ongeveer tien procent, en sneeuw reflecteert een groot deel van de straling terug.

Waarom is de index in juni hoger dan in augustus?

Omdat de zon in juni het hoogst staat. De temperatuur speelt geen rol in de berekening van de UV-index.

Moet ik me insmeren in de schaduw?

Ook in de schaduw krijg je een deel van de straling, via weerkaatsing en via de hemel. Bij een hoge index is bescherming ook onder een parasol zinvol.

Samengevat

De UV-index meet de sterkte van ultraviolette straling, niet de temperatuur. In België komt de waarde zelden boven 7, met de hoogste waarden tussen mei en augustus rond het middaguur. Bewolking misleidt, reflectie versterkt en de ozonlaag varieert. De beste bescherming is een combinatie: schaduw, kleding, een hoed en crème met factor 30 of hoger, telkens opnieuw aangebracht.

Bekijk de verwachting voor jouw gemeente op weer vandaag en lees over hittegolf en tropische dagen en klimaatverandering in België.

Bronnen

• KMI, UV-index en verwachtingen — meteo.be
• KMI Ozone, wat is de UV-index — ozone.meteo.be
• KMI, UV-metingen in Ukkel — meteo.be
• KMI, uitleg over de waarschuwingen — meteo.be

Lees ook: Hittegolf en tropische dagen en Mist en nevel.